Jaki zasilacz do taśmy LED? Dobór mocy i długości

Kupiłeś taśmę LED i zastanawiasz się, czy kawałek zasilacza z szuflady do niej pasuje? Źle dobrane zasilanie to najczęstsza przyczyna migania, słabego świecenia i przedwczesnych awarii. Dobra wiadomość: jak dobrać zasilacz do taśmy LED, możesz policzyć w głowie, znając trzy liczby – napięcie, moc na metr i długość. Poniżej przechodzimy przez to krok po kroku, z gotowymi przykładami.

Czy do taśmy LED potrzebny jest zasilacz

Tak, zawsze potrzebujesz jakiegoś źródła zasilania, tylko jego rodzaj zależy od typu taśmy. Taśma LED pracuje na niskim napięciu stałym, a gniazdko w ścianie daje 230 V prądu zmiennego. Pomiędzy nimi musi być urządzenie, które zmieni napięcie.

W praktyce spotkasz trzy rozwiązania:

• taśmy 12 V i 24 V – wymagają osobnego zasilacza o takim samym napięciu, jakie ma taśma,
• taśmy 5 V z wtykiem USB – działają z ładowarki, powerbanku lub gniazda USB w telewizorze, nie potrzebują dodatkowego zasilacza,
• taśmy na baterie i solarne – mają własne źródło energii i nie łączysz ich z siecią.

Jeśli nie wiesz, jakie napięcie ma Twoja taśma, sprawdź nadruk na płytce lub opis. Zwykle widnieje tam „DC12V” albo „DC24V”. Napięcia nie wolno mylić: taśma 12 V podłączona do 24 V spali się w ciągu chwili, a taśma 24 V na 12 V będzie świecić bardzo słabo.

Jak dobrać zasilacz do taśmy LED – cztery kroki

Cały proces sprowadza się do czterech prostych działań. Weź kartkę lub kalkulator w telefonie.

1. Sprawdź napięcie taśmy. Zasilacz musi mieć dokładnie to samo napięcie, czyli 5 V, 12 V lub 24 V.
2. Ustal moc na metr. Znajdziesz ją w opisie, na przykład 9,6 W/m albo 14,4 W/m.
3. Pomnóż przez długość. Taśma 5 m o mocy 12 W/m pobiera 60 W.
4. Dodaj zapas około 20 procent. Czyli 60 W razy 1,2 daje 72 W. Wybierz najbliższy większy zasilacz, tu 75 lub 100 W.

Zapas jest ważny z dwóch powodów. Zasilacz pracujący na granicy swoich możliwości mocno się nagrzewa i szybciej zużywa. Poza tym w chwili włączenia taśma pobiera nieco więcej prądu niż w trakcie pracy.

Jeśli łączysz kilka odcinków do jednego zasilacza, dodaj ich moce. Do mocy taśm doliczysz też sterownik lub ściemniacz, choć ich własny pobór jest zwykle niewielki.

Przykłady obliczeń dla różnych długości

Poniższa tabela pokazuje, jaki zasilacz wybrać do taśmy o mocy 12 W/m. Wartości dla innej mocy przeliczysz tak samo: długość razy moc, plus 20 procent.

Długość taśmy	Pobór mocy	Z zapasem 20%	Zasilacz do wyboru	Prąd przy 12 V / 24 V
1 m	12 W	ok. 15 W	20 W	1,0 A / 0,5 A
3 m	36 W	ok. 43 W	50–60 W	3,0 A / 1,5 A
4 m	48 W	ok. 58 W	60 W	4,0 A / 2,0 A
5 m	60 W	72 W	75–100 W	5,0 A / 2,5 A
10 m	120 W	144 W	150 W	10 A / 5 A
20 m	240 W	288 W	300 W	20 A / 10 A

Prąd w ostatniej kolumnie to moc podzielona przez napięcie. Przy dłuższych odcinkach widać dużą zaletę 24 V: ten sam odcinek pobiera o połowę mniej prądu, więc przewody grzeją się mniej, a spadki napięcia są mniejsze.

Zasilacze sprzedaje się w standardowych stopniach mocy, na przykład 36, 60, 100, 150, 200, 240 czy 300 W. Zawsze wybieraj wartość równą wyliczonej albo wyższą, nigdy niższą. Przy 10 m, a tym bardziej 20 m taśmy zwykle dzieli się instalację na kilka odcinków zasilanych osobno. Opisujemy to w sekcji o spadkach napięcia.

Jak sprawdzić moc taśmy LED, gdy nie ma jej w opisie

Zdarza się, że sprzedawca podaje tylko liczbę diod i napięcie. Wtedy masz kilka sposobów, by oszacować moc.

Odczyt z opisu lub płytki

Na wielu taśmach nadrukowano moc na metr albo na cały odcinek, np. „14,4 W/m” lub „72 W”. Sprawdź, czy wartość odnosi się do 1 m czy do całej rolki 5 m, bo to częsty powód pomyłek.

Obliczenie z typu diody

Jeśli znasz typ i gęstość diod, możesz skorzystać z wartości orientacyjnych. Dla taśmy SMD 2835 przyjmuje się około 0,08 W na diodę, więc 60 diod daje około 4,8 W/m, a 120 diod około 9,6 W/m. Dla SMD 5050 jest to około 0,24 W na diodę, czyli 60 diod daje około 14,4 W/m. To tylko szacunek, ale wystarcza do doboru zasilacza z zapasem.

Pomiar miernikiem

Najdokładniejszy sposób to miernik prądu lub watomierz przy zasilaczu. Podłącz taśmę, włącz ją na pełną jasność, na biało w przypadku RGB, i odczytaj pobór. Wynik porównaj z mocą zasilacza. Jeśli pomiar przekracza 80 procent jego wartości znamionowej, wymień zasilacz na mocniejszy.

Nie masz ochoty liczyć? Wiele sklepów i producentów udostępnia kalkulatory taśm LED, ale wzór jest tak prosty, że w razie czego policzysz sam: moc na metr razy metry razy 1,2.

Rodzaje zasilaczy do taśm LED

Nie każdy zasilacz nadaje się do każdego miejsca. Wybór zależy od tego, jak i gdzie go zamontujesz.

Rodzaj	Zalety	Wady	Gdzie się sprawdza
Zasilacz modułowy w metalowej obudowie	duża moc, stabilna praca	większy, bywa głośny przy słabszej konstrukcji	szafki, sufity podwieszane
Cienki, płaski zasilacz	mieści się w wąskich wnękach	czasem mniejszy zapas mocy	zabudowy meblowe, listwy
Zasilacz wtyczkowy	prosty, wpinasz do gniazdka	mała moc, zwykle do kilkudziesięciu W	krótkie odcinki, telewizor
Ładowarka USB 5 V	nie potrzeba nic dokupować	ograniczona moc	podświetlenie biurka, monitora

Do zabudowy wybierz zasilacz, który nie ma wentylatora, bo wentylator może być słyszalny w cichej sypialni. Przykładem jest zasilacz LED 12 V i 24 V bez wentylatora. Jeśli brakuje Ci miejsca, rozważ ultracienki zasilacz LED do ciasnych wnęk. Pełny asortyment znajdziesz w dziale zasilacze do taśm LED.

Zwróć też uwagę na gniazda. Najpopularniejsze jest złącze DC 5,5 × 2,1 mm, ale niektóre zasilacze mają same przewody ze śrubami. Zanim kupisz, sprawdź, jak zasilacz łączy się z taśmą.

Jaki przewód do taśmy LED i jak uniknąć spadków napięcia

Dobry zasilacz nie wystarczy, jeśli przewód jest za cienki. Na zbyt cienkim kablu napięcie spada, a taśma świeci słabiej, zwłaszcza na końcu. Przy 12 V problem pojawia się szybciej niż przy 24 V, bo prąd jest dwa razy większy.

Orientacyjnie, dla krótkich przewodów (do ok. 2 m między zasilaczem a taśmą) możesz przyjąć:

• do 5 A – przewód o przekroju około 0,75–1 mm²,
• od 5 do 10 A – około 1,5 mm²,
• powyżej 10 A – około 2,5 mm² albo kilka równoległych zasilań.

To wartości poglądowe. Im dłuższy przewód, tym grubszy powinien być. Najprościej jest ustawić zasilacz możliwie blisko taśmy.

Jak ograniczyć spadki napięcia:

1. zasilaj długą taśmę z dwóch końców,
2. podziel instalację na odcinki po 2,5–5 m i poprowadź do każdego osobny przewód od zasilacza,
3. przejdź na napięcie 24 V,
4. wybierz taśmę z grubszą płytką.

Jeśli musisz przedłużyć kabel zasilający taśmy z wtykiem DC, możesz użyć gotowego przedłużacza DC 5,5 × 2,1 mm. Pamiętaj, że przedłużanie zwiększa spadek napięcia, więc nie przesadzaj z długością. Wszystkie wtyki, rozdzielacze i przewody są w dziale złączki i przewody do taśm LED.

Sterowniki, ściemniacze i zasilacze

Do taśmy jednokolorowej możesz dołożyć ściemniacz, a do RGB sterownik. Podłącza się je pomiędzy zasilaczem a taśmą, więc parametry muszą się zgadzać z całą resztą.

Co sprawdzić:

• zakres napięcia – sterownik musi obsługiwać Twoje 12 V lub 24 V,
• maksymalny prąd – powinien być większy niż pobór taśmy, na przykład 30 A w przypadku ściemniacza PWM do taśm LED,
• liczbę kanałów – RGB wymaga trzech, RGBW czterech, RGBCCT pięciu,
• sposób sterowania – pilot, aplikacja, panel dotykowy lub system inteligentnego domu.

Taśmy adresowalne wymagają zazwyczaj dedykowanego sterownika i dodatkowych oznaczeń przewodów. Zasilanie takich taśm różni się zależnie od typu układu, więc przeczytaj opis, zanim złożysz zestaw. Kolejne propozycje ze sterowania znajdziesz w kategorii sterowniki i ściemniacze do taśm LED.

Ściemniacz PWM nie obniża napięcia, tylko bardzo szybko włącza i wyłącza taśmę. Dzięki temu światło zachowuje barwę, a Ty regulujesz jasność. Przy niektórych tańszych układach przy niskiej jasności może być widoczne delikatne migotanie na zdjęciach z telefonu.

Zasilanie taśm USB 5 V i taśm na baterie

Przy taśmach 5 V reguły są takie same, tylko liczby mniejsze. Przy mocy 5 W/m i długości 3 m taśma pobiera 15 W, czyli około 3 A przy 5 V. Zwykłe gniazdo USB w telewizorze daje często 0,5–1 A, więc nie wystarczy do dłuższego odcinka. Do niewielkich zestawów, na przykład podświetlenia telewizora z diodami RGB, wystarczy zwykle ładowarka o prądzie 1–2 A.

Dwie rzeczy warto sprawdzić przed zakupem ładowarki lub powerbanku:

• maksymalny prąd wyjściowy na porcie – podany w amperach lub watach (wat to wolt razy amper),
• czy powerbank nie wyłącza się automatycznie przy małym poborze – niektóre tak robią, a pasek LED pobiera niewiele.

Taśmy na baterie mają własny pojemnik, zwykle na trzy lub cztery ogniwa AA albo AAA. Są wygodne w szafie czy pod półką, ale nadają się do krótkich odcinków i okazjonalnego świecenia. Do codziennego oświetlenia kuchni prościej i taniej wyjdzie wersja sieciowa. Zestawienie takich rozwiązań znajdziesz w kategorii taśmy LED USB i na baterie.

Przykład: taśma 24 V o długości 5 m

Skoro często pada pytanie o zasilacz do taśmy 5 m na 24 V, rozpisujemy je w całości. Załóżmy moc 14,4 W/m. Pięć metrów to 72 W, z zapasem około 86 W. Wybierasz więc zasilacz 24 V o mocy 100 W. Pobór prądu wyniesie około 3 A, a więc przewód o przekroju 0,75 mm² wystarczy. Gdyby ta sama taśma pracowała na 12 V, prąd wynosiłby 6 A i przewód powinien być grubszy.

Jak schować zasilacz do taśmy LED

Zasilacz nie musi wisieć na wierzchu. Kilka sprawdzonych miejsc:

• za szafką kuchenną, w górnej części, gdzie nie zalewa go woda,
• w szafce pod zlewem wyłącznie wtedy, gdy zasilacz ma odpowiednią klasę szczelności IP,
• w suficie podwieszanym, w miejscu z rewizją (otworem serwisowym),
• za telewizorem lub w skrzynce na kable.

Zachowaj kilka zasad. Zasilacz musi mieć swobodną wentylację, więc nie przykrywaj go ubraniami ani materiałami. Zostaw dostęp do niego, gdyby trzeba było go kiedyś wymienić. Nie umieszczaj go w wilgotnym miejscu, jeśli nie ma wymaganej szczelności. Wszelkie prace przy instalacji 230 V, na przykład podłączenie zasilacza na stałe do sieci, zleć wykwalifikowanemu elektrykowi.

Najczęstsze błędy przy doborze zasilacza

Zasilacz bez zapasu mocy

Wybór zasilacza 60 W do taśmy pobierającej 58 W działa przez chwilę. Potem urządzenie się grzeje, a taśma zaczyna migać. Zawsze licz zapas.

Pomylone napięcie

Sprawdź napięcie na taśmie i na zasilaczu przed pierwszym włączeniem. Zamiana 12 V na 24 V jest najpoważniejszym błędem.

Zbyt długi odcinek z jednym zasilaniem

Nawet jeśli moc zasilacza wystarcza, 10 metrów taśmy 12 V zasilanej z jednego końca świeci nierówno. Zasil ją z dwóch stron.

Zbyt cienki lub zbyt długi przewód

Cienki kabel zamienia część energii w ciepło i spadek napięcia. Używaj przewodów o właściwym przekroju.

Zasilacz o nieznanej jakości

Zasilacz bez oznaczeń, z nierealną mocą na obudowie, to ryzyko. Wybieraj produkty z czytelnym opisem napięcia, prądu i zabezpieczeń.

Jak wybrać zasilacz – nasza rada

Podsumujmy. Najpierw sprawdź napięcie taśmy, potem pomnóż moc na metr przez długość i dodaj około 20 procent zapasu. Wybierz zasilacz o takim samym napięciu i mocy równej lub wyższej niż wynik. Do dłuższych odcinków rozważ 24 V i zasilanie z obu końców.

Jeśli dopiero szukasz taśmy, najpierw przeczytaj poradnik jaka moc taśmy LED i jak ją wybrać, a potem wróć tutaj. Potrzebne elementy znajdziesz w kategoriach taśmy LED 12 V i 24 V oraz akcesoria do taśm LED.